Belgische KMO's: 93% maakt van ESG een hefboom voor efficiëntie en concurrentievermogen
Volgens een enquête van BNP Paribas Fortis bij 600 Belgische kmo's is meer dan 90% van hen al betrokken bij ESG-gerelateerde initiatieven (Environmental, Social en Governance). Ze doen dat niet alleen vanwege een reglementaire verplichting, maar ook om economische redenen. Toch blijven er uitdagingen: naast de administratieve last vormen ook de kosten een hindernis. Momenteel kan 46% van de kmo's de transitiekosten niet doorrekenen aan hun klanten.
In België spelen kmo's een economische sleutelrol: ze vertegenwoordigen 61% van de tewerkstelling in de profitsector, 56% van de toegevoegde waarde en dragen bij tot een hoge productiviteit. "
Volgens Eurostat is de toegevoegde waarde per werknemer in Belgische kmo's bijna twee keer zo hoog als het gemiddelde in de Europese Unie”, zegt Arne Maes, senior economist bij BNP Paribas Fortis. “Onze kmo's kijken ook naar de toekomst: de adoptie van AI en groene energie ligt er boven het Europees gemiddelde."
In die context voerde BNP Paribas Fortis een enquête uit bij 600 Belgische kmo's over hun ambities, acties en behoeften op het vlak van milieu, maatschappij en bestuur (ESG). Dat onderzoek toont aan dat veel kleine en middelgrote ondernemingen al aan een transitie zijn begonnen, maar dat de snelheid en prioriteiten verschillen naargelang de actiedomeinen, de grootte van de ondernemingen en hun sector.
Kmo's handelen, maar ‘bestuur’ blijft achterop
Eerste vaststelling: de interesse voor ESG-uitdagingen neemt toe naarmate de onderneming groter wordt: 78% van de kmo's besteedt er aandacht aan, tegenover 90% in bedrijven met 50 tot 250 werknemers. Bij de familiale kmo's bedraagt dat aandeel 77%.
Dat vertaalt zich al in concrete initiatieven: 93% van de ondervraagde bedrijven zegt acties te ondernemen in ten minste één van de drie ESG-domeinen. Dat is ook het geval voor meer dan 9 op de 10 familiebedrijven. Nemen we ook de kmo's die van plan zijn om ESG-initiatieven te gaan ontwikkelen in beschouwing, dan bereikt dat percentage 96%.
De betrokkenheid blijft echter verschillend naargelang de domeinen. Terwijl de acties voornamelijk betrekking hebben op sociale (aangehaald door 81% van de ondernemingen) en milieuaspecten (79%), hebben ze slechts zeer marginaal betrekking op bestuur (34%). Bij bedrijven met 50 werknemers of meer is bestuur echter goed voor 65% van de acties.
Die resultaten tonen aan dat het engagement voor ESG-initiatieven niet noodzakelijkerwijs gelijk is bij alle bedrijven. Sommige hebben misschien al bepaalde initiatieven geïmplementeerd zonder hun strategie in de drie dimensies te hebben opgebouwd.
ESG-engagement versus kostenrealiteit
Van de bedrijven die maatregelen nemen of overwegen om dat te doen, noemt 89% de regelgeving als voornaamste reden. De economische drijfveren vormen echter belangrijke hefbomen voor de transformatie: een kostenvermindering (75%), een beter risicobeheer (72%), de verwachtingen van de klanten (70%), het behoud van het concurrentievermogen (65%) en het streven naar groei (62%). De ESG-uitdagingen lijken dus tegelijk een kwestie van compliance, operationeel beheer en economische positionering.
Financiering en expertise: verschillende behoeften voor kmo's
Meer dan een op de drie kmo's (36%) geeft aan begeleiding nodig te hebben, vooral op het gebied van milieukwesties (33%). Van de kmo's die een behoefte aan milieusteun uiten, beschouwt 57% hun bank als een geschikte partner. Dat resultaat onderstreept de plaats die kmo's bereid zijn te geven aan hun bank in de voorbereiding van hun ESG-projecten, dankzij de combinatie van financiering, sectorexpertise en concrete begeleiding.
Toch zegt bijna een op de twee kmo's (46%) dat ze de extra kosten die aan ESG gelinkt zijn niet kunnen doorrekenen aan hun klanten. Dat aandeel bedraagt 58% in vastgoed, 56% in de landbouw en 52% in de groot- en detailhandel. Een situatie die het vermogen van kmo's om hun investeringen te financieren kan beperken of hen kan verplichten om een keuze te maken tussen verschillende prioriteiten.
Bij BNP Paribas Fortis bedroegen de duurzame kredieten aan bedrijven 7,6 miljard euro in het tweede kwartaal van 2026, tegenover 6,6 miljard twee jaar eerder. Bovendien heeft het Sustainable Business Competence Centre van de bank meer dan 720 projecten begeleid, die een totaalbedrag van 3,7 miljard euro aan duurzame financieringen vertegenwoordigen. Die cijfers illustreren de twee manieren waarop de bank tussenkomt in de ESG-projecten van kmo’s: financiering en begeleiding.
"Belgische kmo's zijn al sterk betrokken bij ESG-kwesties, maar de implementatie van hun initiatieven kan op verschillende obstakels botsen”, zegt Annemie Goegebuer, Head of Engagement and Sustainability bij BNP Paribas Fortis. “Onze rol is hen te begeleiden met oplossingen op maat – of het nu gaat om aangepaste oplossingen of sectorexpertise – om hen te helpen de stap te zetten, rekening houdend met hun economische realiteit, bedrijfssector, omvang en investeringsprioriteiten.”
***
About the survey
The survey, conducted between April and May 2026, examines the ambitions, actions, and needs of Belgian SMEs regarding ESG. It covers 6 sectors: wholesale and retail trade, construction, manufacturing, transport and storage, agriculture, and real estate. The sample consists of 600 respondents. Certain sectors and company categories were oversampled to enable more precise analysis by sector or company size. The overall results were then weighted based on Statbel statistics to best reflect the actual structure of the business population in Belgium. The respondents held managerial or executive positions within their companies. The margin of error is approximately 4%.
